JANELAS ALTAS

Breve pero intensa viaxe a Lisboa, a esa fermosa e sorprendente cidade que nunca se dá visto, que nunca se dá andado, que nunca… Apenas catro días, o quinto pérdese devorando os centos de quilómetros que nos separan. Chegaron a pouco, claro, pero tamén deron moito de sí, entre outras cousas, uns poucos posts para este triste blog. E aquí vai entón o primeiro, este que plaxia o seu título da tradución portuguesa do poemario de Philip Larkin editado por Ediçoes Cotovia. Non puiden escaparlle, era como se me estivera chamando a berros, por eso estes versos:

High Windows

When I see a couple of kids
And guess he’s fucking her and she’s
Taking pills or wearing a diaphragm,
I know this is paradise

Everyone old has dreamed of all their lives_

Janelas altas

Quando vejo um casal de miúdos
E percebo que ele a anda a foder e ela
Usa un diafragma ou toma a pílula
Sei que isto é o paraíso

Com que os velhos sonharam toda a vida_

Nota: A ventá forma parte da fachada dun edificio do Chiado (R/ Duque 47 – 51) no que unha artista xove realiza unha intervención que lle serve de proxecto para o seu Mestrado em Pintura da Faculdade de Belas-Artes da Universidade de Lisboa, o seu nome é Ana Velez. O espazo era grande, contou coa colaboración doutros dous artistas.

ANHELO DE MAR

Foi un refacho de Suroeste o que me levou ás páxinas de ‘Circe ou o pracer do azul’, novela de Begoña Caamaño adicada ás mulleres que transgriden e aos homes coa afouteza de amalas. Chegado talvez ó momento central do relato, ó seu clímax, entendemos o por que do título e foi aí, sen máis, cando un novo refacho, esta vez saído do propio texto, me remitiu de golpe ó ‘m-Talá’ de Chus Pato, a un dos seus poemas(?) que tiven que buscar.
Na novela o asunto é o seguinte, Circe e Penélope establecen unha comunicación epistolar que tén como tema central a Ulises e que vai permitíndolles construir unha fonda confidencialidade que as enreda nunha sólida e sentida relación de amizade. Circe confesa o seu rendido amor por un home que non lle pertence e, pola contra, Penélope recoñece repulsión e odio por ese mesmo ser. Cando os extremos representados polas dúas mulleres chegan a tocarse xa para sempre é cando a primeira, Penélope, declara sentirse de novo liberada e diríxese a Circe dicíndolle: grazas, señora, por me devolver o mar.
No poema(?) co que Chus Pato pecha a parte que lle dá título ó seu libro, dúas mulleres tamén dialogan entre elas a modo de entrevista, son Locutora e Brenda, talvez trasunto da propia poeta ou talvez non. A entrevista/poema(?) inclúe unha conexión cunha páxina web introducindo así a modo de intrusión/complemento un texto aparentemente alleo no que, entre outras cousas, tamén se fala de Circe, da illa das femias asasinas, da máis divina das estirpes. O poema(?) remata co seguinte intercambio de preguntas/respostas:
LOCUTORA: De non ser quen es, quen desexarías ser?
BRENDA: en certo modo oceánica, “manifesto medusas”, quizais polos océanos
LOCUTORA: Brenda, como son os xenitais do teu texto? cal é o teu próximo proxecto ou desexo?
BRENDA: Titanic, os créditos de Titanic, son impresionantes, sería escribir algo así, con esa estructura, algo épico, unha epopea, en columnas homéricas, é dicir: hexámetros.

Pensei entón que toda muller expresa así o seu don de vida, o seu desexo ou instinto de ser fonte: como un anhelo de mar.

p.s.: o libro de Begoña Caamaño contén un erro no seu lombo ó escribir ‘prazer’, un erro que carga de significado o significante, que me pareceu fermoso e que debería ter sido produto dunha intención.

ICONOLOXÍA VAXINAL

Explícome. O concepto de iconoloxía vaxinal foi creado aló polos primeiros setenta para facer referencia á existencia dunha imaxinería propiamente feminina no ámbito da produción artística. As súas introdutoras foron dúas artistas, Judy Chicago e Miriam Shapiro, á vez activistas do denominado Movemento de Liberación da Muller. Tras unha teimuda búsqueda dun elo que distinguira as realizacións das mulleres das realizadas polos homes deron coa teoría da existencia dun suposto patrón común nas obras das primeiras: todo se organizaba derredor dun orificio central innegablemente metafórico.
Sobre este capítulo da historia da arte pódese atopar moita máis información no fabuloso libro de Patricia Mayayo titulado ‘Historias de mujeres, historias del arte’, e refírome aquí a el por un motivo máis que xustificado -como pronto ides ver- co que batín circunstancialmente cando andaba detrás doutras cousas. O caso é que, ó profundizar na cuestión dese metafórico centro que pode ser identificado en todo produto artístico realizado por mulleres, as autoras cren recoñecelo en múltiples formas e citan varias, unha delas, unha das mencionadas, son as ventás.
A miña lóxica aristotélica non acaba de dilucidar se neste meu blog fago uso e abuso dunha iconoloxía vaxinal, partindo da base de que non son muller, ou, pola contra, se debo ponderar con máis obxectividade canto de muller hai en min. Por suposto, as conclusións que eu obteña ó respecto non serán xa expostas aquí.

AFTER R. MUTT

Non había outra maneira de facelo. Á forza tiñamos que sair dos cuartos que daban a unha especie de pequeno distribuidor. Alí, plantado no medio e medio, de cando en vez, sobre todo de madrugada, pero ás veces tamén á medianoite, oíanse os chorros das mexeiras caendo enriba dos ouriños que xa estaban dentro. Era incluso doado distinguir quen estaba mexando, non revestía complicación ningunha; pronto te dabas de conta se era un home ou unha muller. Os homes mexaban de pé, deixando verter unha fervenza fina dende aló enriba, marcando esa parábola inestable que dun momento a outro ía parar fóra e, así, ás veces, entrecortábase o ruído base. As mulleres soaban con máis precisión, con aquel asubío producido por unha diferente presión e proximidade, aínda que con menor intensidade. Pronto se podía determinar se era a avoa, o avó, o tío, a prima…
Os problemas aparecían cando lle chegaba o turno a un. Primeiro había que atopar o xeito de aproximarse a aquel diabólico utensilio, todo el de porcelana branca e cunha beira azul definindo os seus límites. Unha asiña dáballe aspecto de taza ampliada. Pero os atrancos estaban no chan, no entorno da pseudocunca. Nun radio de considerable amplitude había pingueiras de mexos anarquicamente situadas e todas elas repletas de malas intencións. Non se tiñan zapatillas para os pés, un ía a tumba aberta, totalmente descalzo. Cando era xa día unha ventá estratéxica daba luz para percibir aquelo, ou inclusive a penumbra do primeiro clarexar facía brillar aquel líquido do chan; ás veces algún segmento daquela superficie non brillaba, non era doado velo e, entón, estabas perdido. Un chapoteo lene, mansiño, atrapábache a planta do pé e ti xa sabías que eras víctima do inimigo; non había nada que facer, tan só restregarse un pouco por enriba da alfombra antes de voltar ó quente da cama. Peor era aínda cando querías abortar de raíz eses males e actuabas dun xeito violento, potencialmente agresivo para os demais. Calculabas a máxima separación dende a que podías intentar embocar o ouriñal e deixabas sair o chorro. Unha parte del, efectivamente, caía dentro…
O máis desacougante da aventura cotidiana aparecía de xeito sorprendente cando algún día, de tempo en tempo, ó chantar os ollos na diana minxitoria batían con aqueles frotadores de sangue, unha especie de pequenas nebulosas navegando entre duas augas que facían que te esqueceras do que acontecía baixo os teus pés. Ai, Deus! De quen podía ser, quen mexaría sangue? Sería de cuspir? A ver se era deso, si, de toser sangue e ter que botalo no ouriñal. Pero, quen está tan enfermo? No, non era eso, tratábase doutra cousa; era o tío, ti xa tiñas escoitado algunha referencia soterrada a aquela operación de fimose, unha enfermidade que debía de ser moi mala polo xeito de esconder a historia e, que, de cando en cando, provoca que expulse sangue ó mexar. Pobre tio! E entón xa nin sequera pasabas antes pola alfombra, ías dereitiño baixo a roupa na fría madrugada, entobabas outra vez no molde feito durante horas de sono naquel colchón de lá.
Pola mañá, cando te levantas, xa non está o ouriñal no chan, tan só as súas pegadas permanecen aínda; un círculo máis ou menos perfecto e plenamente seco rodeado de pozas de variable tamaño. Fóra, arrimado á parede da casa, na eira, a xigantesca cunca de porcelana xace empapada en auga fresca, limpa totalmente, agardando novamente a chegada do seu turno de noite.
Algún tempo despois apareceron certas ordenanzas destinadas a modificar vellas e criticables costumes: tódolos cuartos ían ter o seu propio ouriñal debaixo da cama. Os homes non podían utilizalo segundo era tradición, terían que collelo na man e subilo á altura necesaria para non mollar o chan.
Era o primeiro paso para ir acoutando a solución do enigma. O ouriñal do tio non era o que tiña sangue; sabíao ben porque ás veces tocábame a min baleiralo na horta. Polo demais, comezaban a adquirir certo sentido aqueles picos brancos tendidos na varanda que, entre maceira e maceira, semellaban bandeiriñas do campo da festa. Nunca me importara telos collido daquel caixón da coqueta cando non había un pañuelo para sonar os mocos, pero a partires de entón…
Co paso do tempo todo foi mudando. Desapareceu o ouriñal, desapareceron os picos e desapareceu tamén a xente, pero algunhas veces paréceme sentir aínda a planta dos pés mollada.

Ás veces a un dáselle tontamente por botar man de textos vellos.

CUÑA PUBLICITARIA DE EFÉMERA VIDA

O ESCURO PASADO DE BAMBI

Andaba a voltas cun post referente a unha novela de Améry que hai certo tempo lin cando, revisando os suliñados cos que fun marcando certos fragmentos, atopei unha nota a pé de páxina da que nunca máis me lembrara a pesar do que me sorprendera naquel momento. O post sobre a novela quedará para outra ocasión, este vai adicado á nota referida.
Nunha pasaxe do libro o escritor alude ós mozos austríacos de antes da I Guerra Mundial e di que os ben educados eran ávidos lectores de ‘Mutzenbacher’, dando por descontado que non era preciso aclarar máis, ou sexa, que xa todos sabemos ou deberíamos saber de que lectura se trataba. Pois ben, o tradutor aportou a pertinente información por medio da mencionada nota ó pé e nela explícasenos que o que lían aqueles rapazotes de familias ben era un texto aparecido no ano 1906 co título de ‘Josephine Mutzenbacher. Novela dunha puta vienesa’, atribuída a un tal Felix Salten, quen, por suposto, non a asinou. O curioso do caso resulta que o tal Felix é o mesmo que escribiu uns anos máis tarde a historia de Bambi que Walt Disney universalizou.
Como Google é un caixón sen fondo, para quen desexe saber máis deste asunto existe información por ferrados, non se trata de que eu faga aquí unha recopilación da mesma. Quero aclarar aínda así que a mentada ‘puta vienesa’ conta coa tenra idade de sete anos cando comeza a relatar a súa peripecia vital, algo que, cando menos, da moito que pensar. Algún deses pensamentos sei xa que van xenerar máis posts.

BURATOS NEGROS

Nace este post circunstancialmente inspirado pola viaxe un tanto inesperada que un bo amigo realiza estes día a Philadelphia por motivos estrictamente académicos. Tendo en conta a inclinación miña pola figura de Duchamp e coincidindo xustamente que no Philadelphia Museum of Art é onde se atesoura a meirande parte da súa obra, parecía lóxico non deixar pasar a oportunidade de referirme unha vez máis a determinados asuntos duchampianos. Neste caso decidín decantarme pola súa derradeira creación, a titulada Étant Donnés, peza(?) na que, de xeito silencioso, traballou dende 1946 ata o momento da súa morte, en 1968. Foi xustamente no ano seguinte cando se instalou (realmente tratábase dunha estraña instalación) na citada institución mostrándose como a definitiva proposta do xenio á posteridade. O balbordo do galiñeiro non se fixo esperar, e non era seguramente para menos.
A estructura da obra articúlase nun xogo de espazos (reais ou ilusorios) que conducen a unha perversa situación na que o/a espectador/a se atopa sorprendente e violentamente (recálcoo) mirando por uns buratos abertos a través dun vello portón cara a un interior no que inesperadamente se atopa ante a descarnada presenza dunha muller tirada entre murchas follas e mostrando pola súa posición, de pernas abertas, a súa afeitada cona. Por suposto, existen outros detalles, nunca irrelevantes tratándose de quen se trata, pero no fundamental esa é a proposta.
As interpretacións ou lecturas desta obra son xa innumerables, e, por suposto, aínda que eu non as coñezo todas, podo asegurar que as hai para todos os gustos e disgustos.
Se o meu amigo ó final pode dispor de tempo para visitar o museo supoño que se acabará atopando fronte a esa deteriorada porta que un día formou parte dalgún arrimo en Cadaqués e achegará os seus ollos ós furados dispostos á altura adecuada e, logo, de súpeto, algo pensará sobre a orixe do mundo.
Foi unha porta, pero podería ter sido unha derrotada ventá.

A N.B.M.