UNHA MEMORIA VERDOSA, HÚMIDA…

Armamento de produción propia presente en todas e cada unha das guerras da vella infancia de aldea. Saber facer aqueles rudimentarios artefactos, ter a pericia de manexalos con xeito, acumular historial de competencia, … Cantas horas de lecer, ou non tanto, pois o máis das veces tratábase de encher ese tempo no que había que manterse atado á corda dunha vaca arredor dunha leira, ou á beira dunha corredoira.
Lémbrome deso cando atopo algúns versos de Seamus Heaney, tan próximo nas vivencias e na xeografía, lede senón o poema V dos ‘Sonetos de Glanmore’, no seu Traballo de Campo; lembreino tamén lendo un relato de Sebald, o titulado ‘Il retorno in patria’, que pecha o seu libro Vértigo; lémbroo cando miro para fóra e vexo como están a punto de rebentar as floracións deses sabugueiros que deixei medrar a carón do muro. É así ese neno que me habita.

EN CARNE VIVA

Un dos textos máis descorazonadores que lin nunca é o que Jean Améry escribiu sobre a tortura, sobre a súa propia tortura. O mesmo forma parte dun libro editado en español por Pre-Textos e titulado “Más allá de la culpa y la expiación”. Probablemente nel non descubre nada que nós non seipamos de antemán, só que o feito de escribilo, de escribilo en primeira persoa para deixar testemuña e así confirmarnos que o home pode ser terriblemente cruel e á vez tremendamente fráxil fai que se nos poña a carne de galiña.

Do impacto deste texto non se librou Sebald, que fai visitar ó narrador de “Austerlitz” os restos das construcións defensivas belgas que os nazis empregaron como campo de concentración e onde Améry sufrira o seu calvario.

A extraordinaria violencia coa que nos golpea ‘La tortura’ derívase con toda seguridade da chamativa humilde entonación coa que se describe a brutal experiencia. Améry non pretende erisirse en campión do sufrimento, non pretende en ningún momento esaxerar o seu victimismo, insiste claramente na relativización do mesmo. Pero abondaba, si, a dose de agresión á que fora sometido era dabondo para demostrarlle que ante a dor, ante un determinado nivel de dor, todo se volve carne, únicamente corpo carnal, corpo enteiramente animal. Así o apunta: “una ligera presión con la mano provista de un elemento de suplicio basta para transformar al otro, incluída su cabeza, donde tal vez se conservan las filosofías de Kant, Hegel y las nueve sinfonías completas y ‘El mundo como voluntad y representación’, en un puerco que grita estridentemente de terror cuando lo degüellan en el matadero.”

Sebald redundou na súa pasaxe novelística ó botar man doutra testemuña máis saída tamén daquel mesmo inferno, tómandoa esta vez dun libro de Claude Simon, ‘Le jardin des plantes’, onde se relata a historia do pintor italiano Gaston Novelli, que tras a durísima experiencia decidiu abandonar o mundo dos humanos civilizados para vivir entre tribus suramericanas. Os seus cadros son superficies cheas de cicatrices das que emerxe aterradoramente a vogal A expandíndose como metralla tras o estoupido dunha bomba.