RE-READING ROSALIA

Quen dixo que a poesía era cousa de catro miñasxoias? O que pasa que, está claro, hai que ter unha pouquiña de vista ou un chisco de intuición. Que hai de malo en poñer un ola aquí e quitar un adeus alí? Realmente foi Galicia a que mudou, xa non se corresponde coa dos vellos tempos, aqueles nos que se pousaba toda a cacharrada na eira de mallar para que os veciños foran comprando por pezas e así, eufemisticamente, xuntar os cartos necesarios para unha pasaxe de barco cara ás américas. Agora non, agora a mesmiña Rosalía cantaría con ritmo de rap a nova letra proposta por Caixa Galicia con-fusion para loar esta nosa paradisíaca terra e o seu benefactor compromiso con ela. Por suposto, esto non fixo máis que comezar, xa estou imaxinando o repunte de ciclo -económico, digo- e a mutación pondaliana: Urbanización de Breogán! …deeee Breeeogaaaán! Por suposto, eso xa será cousa da nova Caixa para a que propoño seriamente e tras moito reflexionar sobre o asunto o nome de Box Populi.

A POLÍTICA DO SISMÓGRAFO

Cando se vela celosamente polos intereses do estado (dun estado calquera) débese estar preparado para afrontar decisións que ós comúns dos mortais poden parecerlles desproporcionadas por inhumanas ou, ó revés, inhumanas por desproporcionadas.
Existe un pequeno relato de Thomas Bernhard, titulado ‘Decisión’ e incluído no libro ‘El imitador de voces’, no que se nos conta como un funcionario rumano, responsable dunha determinada área de goberno na cidade de Bucarest, tras un terremoto de violenta intensidade, atopándose ante os escombros dun hotel caído tomou a determinación de ordear que foran aplanados en lugar de movelos para rescatar vítimas que, segundo testemuñas, pedían auxilio baixo os cascotes. Disque o aplanamento era moito máis barato que o salvamento e, ademais, seguramente moitos dos rescatados quedarían con danos físicos e terían que ser indemnizados polo erario público.
Se non fora porque a realidade supera tantas e tantas veces á ficción non deixaría de parecernos unha das moitas perversas ocurrencias deste polémico escritor austríaco.

FOME ZERO

Detrás da estación central de Rio de Xaneiro (coma noutras cidades do sur e do centro), existe dende hai pouco un restaurante popular denominado Betinho, do nome de Herberto de Souza, chamado Betinho, promotor en 1982 da primeira campaña nacional contra a fame. Está financiado polo estado e xestionado por unha empresa privada.
O edificio tén dous pisos, cada un cunha ampla sala de cores e mobiliario agradabeis. As camareiras, vestidas de azul, son simpáticas e cálidas. Algúns predicadores evanxélicos rondan pola entrada, cerca da caixa. Vestidos con camisas brancas, lanzan sorrisos cautivadores á xente que agarda… que os ignora completamente.
Por un real ó día (50 centavos de dólar), unha persoa pode obter un menú sustancioso de tres platos. O restaurante está aberto cinco días á semana. Pódese utilizar unha vez ó día e hai que consumir a comida alí mesmo.
Nas longas colas que se forman na beirarrúa dende o amencer, vin mulleres de mediana idade apenas capaces de andar, coa pel gris e o cabelo raro. Algúns nenos teñen o ventre inchado polo kwashiorkor ou polas lombrigas.

O texto está tirado do libro ‘El imperio de la vergüenza’, de Jean Ziegler, editado por Taurus no 2006. O fragmento que traducín para colgar baixo esta vacuna ventá (ou xanela) forma parte do cápitulo XII, Programa Fome Zero, no que se analiza a situación de Brasil coincidindo cos primeiros momentos de Lula no poder.

TROMPE L’ŒIL

Os fermosos relatos que falan de Zeuxis e de Parrasio… Poderiamos resumir todo aquelo cun epatante galicismo, trompe l’oeil, e, como resulta obvio, refírese ó que parece que si pero logo resulta que non. Un espellismo, vaia. Home, si, son conceptos un tanto distintos, pero non diredes que non teñen un aquel de parentesco innegable. Por suposto, o trompe l’oeil está, o espellismo nin está, pero nin un nin outro son. Pois así, así mesmamente nos atopamos, metidos nesa truculencia inesperada, formando parte dun diabólico xogo de mans, un truco cruel de prestidixitación. Si, claro que si, todo ilusionismo circense sabémolo tramposo, coñecemos de antemán a existencia dunha raña, pero aceptamos gostosamente participar desa complicidade porque sen ela non podería haber logo felicidade, pracer, ou o que fora que queirades chamarlle. A fin de contas así pasamos pola vida, facendo que non vemos ou, se somos capaces, non vendo o que é evidente. O drama fai acto de presenza cando se nos bota enriba o trapalleiro decorado de cartón pedra. Algo así coma o neno que descobre que os Reis Magos…

EGONOMÍA

E voltas ó veo, que dirían os vellos (polo menos os meus). Mais, como non darllas? Falar de asuntos económicos nestes momentos é, como mínimo, inevitable, pero talvez tamén imprescindible. Así e todo, que quede ben claro, confeso a miña incapacidade para articular un discurso minimamente fundamentado dende un punto de vista metodolóxico. A cambio quédame a compensación ridícula de ter a seguridade de que aqueles que si dispoñen de coñecementos profusos de teoría económica demostraron a súa ineptitude para prognosticar, séguena manifestando á hora de atallar e témome que… A difusa ciencia exacta da economía semella estar construída para que se enriquezan os economistas, polo menos un bo feixe deles. Aclárome, no posible. Veño de ler un libro de Stiglitz, ‘Como hacer que funcione la globalización’, que collín na biblioteca e, por eso que chamamos azar, coincide que mentres eu me ía deixando seducir polo ben traballado alegato deste nobel o noso ZP viuse atacado por un brote verde tóxico e cagámola, pero por enriba, a infalible e abnegada LVG publica hoxe unha entrevista telefónica precisamente con este economista. Contrastando todos eses elementos e intentando extraer algunha sesuda conclusión para ver se son quen de entender minimamente que é o que está pasando unicamente obteño os seguintes resultados: son moito máis tonto do que pensaba, acabo de caer da burra ó descubrir aínda hoxe que os economistas falan con parábolas ou, moito peor, co estilo críptico dos oráculos. As parábolas, a pesar do que poden ter en común con algo tan noso como é a retranca, lémbranme frías horas da infancia e catecismo; os oráculos, por suposto, nada me lembran do meu pasado, pero nunca me ofreceron moita confianza. Decidín que ó final tiña razón aquel meu vello compañeiro chamado Ado, que tantas veces repetía un peculiar refrán: ‘aquí o que non corre voa, e o que non voa pón casco’. Pois sendo así, se hai que poñerse a descifrar, prefiro facelo cos poemas caligráficos de Novoneyra, que para eso se lle adica mañá o show.